صاحب بن عبّاد « 1 » وزير او بود ، گبرى « 2 » بود صاحب مال و مكنت . بر كوه طبرك « 3 » ستودانى ساخت از جهت خود ، و ستودان عمارتى باشد كه آتش‌پرستان بر سر قبر خود سازند ، و رنج [ 148 ب ] بسيار برد و زر بسيار خرج كرد تا آن عمارت را بر سر آن كوه به اتمام رسانيد . مردى كه محتسبى رى كردى ، روزى كه آن عمارت به اتمام رسيد به بهانه‌اى بر آنجا بالا رفت و بانگ نماز گفت . به زعم گبران حكم ستودان باطل شد . بعد از آن ، آن عمارت را ديدهء سپهسالار نام كردند . و در آخر عهد فخر الدّوله بريدان خبر دادند كه هر روز بامداد ، سى چهل كس از شهر بيرون مىآيند و بر اين عمارت بالا مىروند و تا آفتاب زرد در آنجا مىباشند . آنگاه ، فرود مىآيند و در شهر پراكنده مىشوند و اگر كسى از ايشان پرسد كه ، « شما هر روز بر اين عمارت به چه كار بالا مىشويد ؟ » گويند : « به تماشا . » فخر الدوله فرمود كه ، « برويد و ايشان را به پيش من آوريد و هرچه با ايشان ببينيد بياوريد . » جمعى از مقيمان درگاه برفتند و بر آن كوه بالا شدند و بر آن عمارت بالا نتوانستند رفت . آواز كردند تا آن جماعت بشنيدند . فرونگريستند . حاجب فخر الدوله را ديدند با

--> مؤيد الدوله - برادر ديگر عضد الدوله - به فرمان او به جرجان تاخت و آن را تصرف كرد . فخر الدوله تا مرگ عضد الدوله و مؤيد الدوله در خراسان روزگار گذرانيد و به دعوت بزرگان دولت ، حكومت بوييان را به دست گرفت و تا سال وفاتش ، 387 ق . ، بر مسند حكمرانى قرار داشت . ر ك : ابن اثير ، ج 7 ، صص 80 ، 102 ، 108 ، 109 ، 117 . ( 1 ) . صاحب ابو القاسم اسماعيل بن ابى حسن عبّاد كه در فضل و جود و كرم و علم و ادب او را يگانهء روزگار خوانده‌اند و نخستين وزيرى است كه لقب صاحب گرفته ، چون مصاحب ابو الفضل بن عميد ، وزير ركن الدولهء ديلمى ، و به قولى مصاحب مؤيد الدولهء ديلمى بوده است . صاحب قبل از فخر الدوله ، وزارت مؤيد الدوله را نيز عهده‌دار بود . كتابهاى المحيط ، الكافى و الامامة از آثار اوست . وى در سال 385 ق . در رى درگذشت و در اصفهان به خاك سپرده شد . نك : وفيات الاعيان ، ج 1 ، صص 228 تا 233 . ( 2 ) . نام او در سياستنامه ، تصحيح هيوبرت دارك ، ص 226 : « بزر جوميد ديزو » و در چاپ اقبال ، ص 210 : « بزر جوميد » آمده است . ( 3 ) . قزوينى گويد : « كوهى بىآب و گياه در كنار اين شهر ( رى ) است ، آن كوه را طبرك نامند . » اما ياقوت از قلعه‌اى به همين نام بر سر كوهكى به نزديكى رى در سمت راست مسير خراسان نام مىبرد كه در سال 588 ق . سلطان طغرل بن ارسلان سلجوقى دستور تخريب آن را داد . ظاهرا قلعه نام خود را از همان كوه كم‌ارتفاع كه بر بالاى آن واقع بوده گرفته بوده است . ر ك : معجم البلدان ، ج 4 ، صص 16 و 17 ؛ آثار البلاد ، ص 442 .